sobota, 22 listopada 2014

Kościół w Czerwonce Grochowskiej

 

Zarys dziejów parafii katolickiej w Czerwonce Grochowskiej   

 
Z zamiarem wybudowania kościoła katolickiego w Czerwonce i utworzenia tu parafii nosił się już w 2 poł. XV w. dziedzic okolicznych włości i starosta drohiczyński Piotr Strumiłło zwany Kiszką. Poczynił on nawet pewne kroki w tym celu, jednak starania zostały uwieńczone ostatecznym sukcesem dopiero przez jego wnuka Piotra Stanisława Kiszkę w 1519 r.
 
Wtedy ufundować miano w Czerwonce pierwszą drewnianą świątynię p.w. Św. Jana Chrzciciela i erygować parafię, której podporządkowano okoliczne wsie : Czerwonkę, Brzozów, Grochów i Dolne Pole. Kasztelan Piotr Stanisław Kiszka ponadto nadał, lub potwierdził wcześniejsze nadanie tamtejszemu kościołowi dwóch włok ziemi, prawa do dziesięciny, karczmy i stawów. Odpowiedni dokument wystawiono 19 II 1519 r., niestety do czasów nam współczesnych dotrwał tylko jego fragmentaryczny odpis.
 
Wszystkiewspomniane wyżej nadania, jak też późniejsze ofiary darczyńców na rzecz kościoła w Czerwonce, wraz z potwierdzeniem istnienia tu parafii zatwierdził w październiku 1722 r. na zamku w Janowie biskup wołyński Stefan Rupniewski. Z pism tych wynika, że prawo do patronatu należało się na początku XVIII w. do zakonnic Benedyktynek z Drohiczyna. Wynikało ono tego, że przełożona tamtejszego klasztoru Katarzyna Wężówna (z miejscowego rodu szlacheckiego Wężów herbu Śleporon, dziedziców m.in. Rozbitego Kamienia i wsi Węże) w 1700 r., własnym kosztem doprowadziła do remontu i odnowienia liczącego wtedy blisko 200 lat starego kościoła w Czerwonce, który tym sposobem przetrwał aż do początków XIX w.
 
 W archiwaliach parafii Czerwonka zachowała się księga metrykalna z 1700 r. prowadzona przez proboszcza Stanisława Korycińskiego. Znajdują się w niej również zapiski dotyczące dobytku plebańskiego. Inne, nieco późniejsze notatki, które również przetrwały do naszych czasów pisane są ręką ks. Hilarego Tąkiela, proboszcza w l. 1787 - 1812. Stanowią one nieocenione źródło informacji o przeszłości parafii. Dzięki tym zapiskom można na przykład wyjaśnić tajemnicę związaną z odnalezieniem niedawno okrągłego kamienia z napisem „Tu leżą kości pogrzebane”.
 
Ów kamień wydobyto z ziemi podczas kopania fundamentów pod parkan mający otaczać murowaną świątynię. Po jego wyczyszczeniu z błota okazało się, że znajduje się na nim wspomniany napis. Od razu skojarzono, iż w tym miejscu, głębiej jest jakaś zbiorowa mogiła, jednak nikt nie potrafił powiedzieć, kiedy szczątki ludzkie w niej spoczęły. Rozwiązanie zagadki jest bardzo łatwe, ale dopiero po wnikliwym zapoznaniu się z osiemnastowiecznymi notatkami proboszcza Tąkiela. Ten bowiem zapisał pod datą 13 V 1793 r., że kości wykopane ze starego, zlikwidowanego cmentarza parafialnego w Czerwonce zostały pochowane we wspólnej mogile umiejscowionej wtedy w kącie, przy parkanie „nowego” cmentarza (obecnie nie istnieje).
Z tej okazji do Czerwonki przybył ówczesny biskup Adam Naruszewicz, który celebrował tą podniosłą uroczystość. Zbiorową mogiłę następnie oznaczono, by potomni nie sprofanowali w przyszłości poświęconego grobu - okrągłym kamieniem z napisem. Od tej chwili do momentu ponownego odkrycia mogiły upłynęło dwa stulecia. Co się tyczy tajemniczego kamienia stoi on obecnie z boku kościoła, oparty o wybudowane niedawno ogrodzenie otaczające świątynię. Nieco wybiegłem  do przodu, zapominając podać kilka istotnych informacjach dotyczących przeszłości parafii w Czerwonce.
 
Wybudowanystaraniem ówczesnego proboszcza Wincentego Żukowskiego w 1834 r. drugi drewniany kościół służył tutejszym wiernym przez ponad sto lat. Prawdopodobnie został podpalony w nocy 30 X 1950 r. przez nieznanych sprawców. W okolicy szeptano, że byli to ludzie nasłani przez komunistów, ci sami którzy pół roku wcześniej (19 V 1950 r.) wywołali pożar, który doszczętnie strawił drewnianą świątynię w Niecieczy. Nie załamywano jednak rąk, z inicjatywy ks. Bronisława Narojka  w latach 1952 - 58 postawiono nowy, murowany kościół w stylu nawiązującym do gotyku. Jest to jedyna na terenie naszego powiatu tego typu oryginalna stylowo budowla.
 
Współcześnie parafia katolicka w Czerwonce liczy 1760 wyznawców zamieszkałych we wsiach Brzozów, Chmielew, Dąbrowa, Dolne Pole, Grochów, Justynów, Karolew, Krasów i Walerów. Stąd wywodzą się m.in. księża Robert Krasowski, Kazimierz Kuryłek i Leszek Ruciński.
 
DARIUSZ KOSIERADZKI
fot. Piotr Jankowski i Dariusz Kosieradzki 
 
 

 

 

Poprawiony (poniedziałek, 13 września 2010 15:39)